ተረት ተረት

Topics related to cultures, arts, languages, arts such as humor, music, traditional literary genres of poems, ግጥም ፣ ቅኔ ፣ ተረትና ምሳሌ)

ተረት ተረት

Postby ቦቹ » Tue Nov 26, 2013 4:25 am

"ተረት፣ተረት"
"የመሰረት"
"አንድ ወፍ ነበረች"
"እሺ?"
"‘እሽ!’ሲሏት በረረች"
"ካ..ካ..ካ..ካ..ካ" (በጋራ ሳቁለት)

"ተረት ተረት"
"የላም በረት"
"ሌላ ወፍ ነበረች"
"እንደገና?"
"አዎ!...ሌላ ወፍ ነበረች"
"እሺ?"
"‘እምቢ!’ ሲሏት በረረች"
"ካ..ካ..ካ..ካ..ካ" (አሁንም ሳቁለት)

"...አልጨረስኩም.... ሰዎች"
"እሺ?"
"‘እሺ!’ም ‘እምቢ’ም ስንል፣ የሚበሩ ጉዶች
ብርር! ሲሉ ወፎች - ኦና ሆነው ጎጆች - ያዩ ቅርንጫፎች፡-
‘በእሺታ በእምቢታ - ብርር! ሲሉ ወፎች - ቢቀሉም ጎጆዎች

ቃርሚያ ሳይኖራቸው፣ ሳይለቅሙ ጥሬዎች
ዝምታን አግብተው - ይኖራሉ ወንዶች ’
.... ብለው ተናገሩ - የዛፍ ቅርንጫፎች፡፡"

" ካ...ካ..ካ..ካ..ካ" (ወንዶች ሳቁለት)
"ኡ!ኡ!ቴ..." (ሴቶች ሞጠጡበት)
"ተረቴን መልሱ...."

በታድክሪስሶስፓል፣ ህዳር 20/2005 አ.አ
ማታ 4፡17

የግጥም ቤት አይደለችም የተረት ቤት ነች:: የድሮ ተረቶችን እዚ እለጥፋለው አሁንም ተረት እወዳለው ቅቅቅቅ :D :D የፈለገ ገብቶ ያንብብ ያልጣመው ይቀየስ::
ቦቹ
ኮትኳች
ኮትኳች
 
Posts: 357
Joined: Fri Dec 31, 2004 1:26 am

Postby ቦቹ » Tue Nov 26, 2013 4:38 am

የንጉሱ አይጥ ልጅ

ይህ ታሪክ ስለ አይጦች የሚተርክ ነው፡፡ በአንድ ወቅት ራሳቸውን በምድር ላይ ካሉ እንስሳት ሁሉ በላይ አድርገው የሚቆጥሩ የአይጥ መንጋ አባላት ነበሩ፡፡ አይጦቹም በጣም ትምክህተኞችና ህልመኞች የነበሩ ሲሆን ራሱን ከእነርሱ በላይ አድርጎ የሚመለከት አንድ ከሁሉም መጥፎ ንጉስ ነበራቸው፡፡
ከጊዜ በኋላ ንጉሱ አይጥ ልጅ ወልዶ “ተመልከቱ! ልጄ በምድር ላይ ካሉ ፍጡራን ሁሉ የላቀ ፍጡር ስለሆነ በተመሳሳይ ደረጃ ላይ የምትገኝ ሚስት እንዲኖረው እፈልጋለሁ፡፡” አለ፡፡
ነገር ግን እዚህ ምድር ላይ ካሉት የማይረቡ እንስሳት አንዷም ለሚስትነት ስለማትመጥነው የፈጣሪውን ልጅ እንዲያገባ ወሰነ፡፡
ስለዚህ የአገር ሽማግሌዎችን ሰብስቦ “ሄዳችሁ ፈጣሪያችን ልጁን እንዲድርልን ጠይቁት፡፡” አላቸው፡፡
እነርሱም ወደ ፈጣሪ ሄደው “እጅግ በጣም ግሩም ልጅ አለን፤ ቆንጆ ጎበዝና የተለየ ነው፡፡ እናም ሴት ልጅህ ለልጃችን ሚስት ትሆነው ዘንድ እነድትሰጠን እንፈልጋለን፡፡” አሉት፡፡
ፈጣሪም “ከምትናገሩት ነገር በመነሳት ልጃችሁ ምን ያህል ልዩ እንደሆነ ማወቅ ችያለሁ፡፡ እንዲያውም ልጁ እጅግ በጣም ልዩ ስለሆነ ከእኔ ልጅ የተሻለች ማግባት ያለበት ይመስለኛል፡፡” አላቸው፡፡
የአገር ሽማግሌዎቹ ግን “ተመልከት፣ አንተ ከፍጥረታት ሁሉ የላቅህ እንደሆንክ እናውቃለን፡፡” አሉት፡፡
ፈጣሪም እንዲህ አላቸው “አይሆንም፣ እኔ ሰማይ ላይ የምኖር አምላክ ነኝ፤ ጭጋግ መጥቶ ሲሸፍነኝ እንኳን ምንም ማድረግ አልችልም፡፡ ስለዚህ ሄዳችሁ የጭጋጉን ልጅ ጠይቁ፣ በጣም ቆንጆ ናት፡፡”
ሽማግሌዎቹም ወደ ንጉሱ ሄደው “ተመልከት፣ ፈጣሪ ጭጋግ ከእኔ ይበልጣል ካለ ትክክል መሆን አለበት፡፡” አሉት፡፡
ንጉሱም ሽማግሌዎቹ ወደ ጭጋጉ ሄደው ልጁን ለጋብቻ እንዲጠይቁ ላካቸው፡፡
እናም ሽማግሌዎቹ ወደ ጭጋጉ ቤተ መንግስት ሄደው “ተመልከት እኛ ከሁሉ የላቀ ሃያል ልጅ አለን፡፡ አንተም ቆንጆ ሴት ልጅ እንዳለህ ሰምተናልና ልናጋባቸው እንችላለን?” ብለው ጠየቁት፡፡
“ጭጋጉም እስኪ ስለ ልጁ አጫውቱኝ” አላቸው፡፡
ሽማግሌዎቹም “ልጃችን ቆንጆ፣ ጎበዝና ታላቅ ነው፡፡” አሉት፡፡ “ጭጋጉም እንደዚያማ ከሆነ ልጃችን ከእርሱ ስለምታንስ ከእርሷ የበለጠችዋን ነው ማግባት ያለበት፡፡” አላቸው፡፡
ሽማግሌዎቹም “ከጭጋግ የበለጠ ማን አለ? አምላክ እንኳን አንተ እንደምታፍነው አምኗል፡፡” አሉት፡፡
ጭጋጉም “አሃ! ንፋስ ነዋ! አንዴ የመጣ እንደሆን ብትንትኔን ስለሚያወጣው ከእርሱ ጋር አልስተካከልም፡፡ ሴት ልጅ ስላለው ሄዳችሁ ጠይቁት፡፡” አላቸው፡፡
ከዚያም ንጉሱ ዘንድ ደርሰው ወደ ንፋሱ ሄዱ፡፡
ለንፋሱም ስለ ንጉሱ ልጅ በነገሩት ጊዜ ንፋሱ “እንግዲያው ልጃችሁ ከልጄ በላይ ሃያል ነው፡፡ ከንፋስ የበለጠውን ፍጡር ለምን አትጠይቁም?” አላቸው፡፡
“ከንፋስ የሚበልጠው ማነው? አንተ ጭጋግን እንኳን ትበታትናለህ፡፡” አሉት፡፡
ንፋሱም “ሄዳችሁ ተራራውን ጠይቁት፡፡ እርሱ በጥፊ ብሎ ነው ከላዩ የሚገፈትረኝ፡፡” አላቸው፡፡
በዚህም ተስማምተው ንጉሱን ካማከሩት በኋላ ወደ ተራራው ሄዱ፡፡
ለተራራውም ችግራቸውን በነገሩት ጊዜ ተራራው “ሃሳባችሁ መልካም ነው፡፡ ነገር ግን ልጄ ልጃችሁን ለማግባት አትመጥነውም፡፡ ከእኔ የበለጠ ፍጡር አለ፡፡” አላቸው፡፡
ሽማግሌዎቹም “እሱ ማነው?” አሉት፡፡
ተራራውም “ውስጤን ቦርብሮ የሚፈረካክሰኝ የዱር አይጥ የሚባል እንስሳ አለ፡፡” አላቸው፡፡
ስለዚህ ወደ አይጡ ንጉስ ሄደው “እንግዲህ ተራራው የዱር አይጥ ከእርሱ እንደሚበልጥ ነግሮናል፡፡ ሄደን እሱን እንጠይቀው” ብለው አማከሩት፡፡
ንጉሱም “በጣም ጥሩ ሃሳብ ነው፡፡ ዘመዳማቾችም ስለሆንን ጥሩ እንግባባለን፡፡” አለ፡፡
ቦቹ
ኮትኳች
ኮትኳች
 
Posts: 357
Joined: Fri Dec 31, 2004 1:26 am

Postby ቦቹ » Tue Nov 26, 2013 4:55 am

የውሻ ፀብ

በአንድ ወቅት ሮበሌ መግራ የተባለ አንድ በጣም ብልህ ሰው ነበረ፡፡
አንድ ቀን ታዲያ የጎረቤቶቹ ንብረት የሆኑ ሁለት ውሾች ሲጣሉ አይቶ “እባካችሁ እነዚህን ሁለት ውሾች ገላግሏቸው፤ ካለበለዚያ ልጆቹም መጣላት ይጀምራሉ፡፡” አለ፡፡
በዚህ ጊዜ ሰዎቹ ሁሉ ስቀውበት ዝም ሲሉ ከጥቂተ ደቂቃዎች በኋላ አንዱ ልጅ ከአንደኛው ቤት ወጥቶ ሁለቱ ውሾች ሲጣሉ ባየ ጊዜ አንደኛውን ውሻ በዱላ መታው፡፡ በዚያው ቅፅበት ሌላኛው የጎረቤት ልጅ ከቤቱ እየወጣ ስለነበር የራሱ ውሻ በዱላ ሲመታ ሲያይ “ምን ብትደፍረኝ ነው ውሻዬን የምትመታው?” በማለት ሁለቱ ልጆች መደባደብ ጀመሩ፡፡
ይህንን ያየው ሮበሌ መግራ “እባካችሁ እነዚህን ልጆች ገላግሏቸው፡፡” ካለበለዚያ እናቶቻቸው መደባደባቸው አይርቀርም፡፡” አለ፡፡
ብዙም ሳይቆይ አንደኛዋ እናት ከቤቷ ወጥታ ልጇን እየደበደበ ያለውን ልጅ መታችው፡፡ ከዚያም የተመታው ልጅ እናት ደግሞ ወጥታ “እንዴት ብትደፍሪኝ ነው ልጄን የምትመቺው?” ብላ ሁለቱ እናቶች እርስ በርስ መደባደብ ጀመሩ፡፡
አሁንም ሮበሌ መግራ አግድም እየተመከተ “እባካችሁ እነዚያን ሴቶች ገላግሏቸው፤ ካለበለዚያ ባሎቻቸው መደባደብ ይጀምራሉ፡፡” አለ፡፡
አሁንም ማንም አልሰማውም፡፡ ሆኖም ወዲያው አንደኛው ባል ወጥቶ ሚስቱ እየተደበደበች መሆኑን ባየ ጊዜ ደብዳቢዋን መምታት ጀመረ፡፡ በዚህ ጊዜ የሌላኛዋ ሴት ባል ወጥቶ ሲመለከት ሚስቱ በሌላ ወንድ ስትደበደብ ሲያይ እርሱም ድብድቡን ተቀላቀለ፡፡
አዛውንቱም ሰው እንደገና “እባካችሁ እነዚህን ወንዶች ገላግሏቸው፤ ካለበለዚያ ጎሳዎቻቸው መጣላት ይጀምራሉ፡፡” አለ፡፡
አሁንም ማንም አልሰማውም ነበርና ወዲያው የሁለቱ ሰዎች ጎሳዎች በመሃከላቸው ትንሽ ጦርነት ፈጠሩ፡፡ በጦርነቱም ከእያንዳንዱ ወገን ስምንት ሰዎች ሞቱ፡፡ ከዚያም የሃገር ሽማግሌዎች ተጠርተው ግጭቱን እንዲፈቱ ተደረገ፡፡ በዚህ ጊዜ ታዲያ በሃገሬው ባህል መሰረት ከአንደኛው ጎሳ ለተገደለ አንድ ሰው ከሌላኛው ጎሳ አንድ ሰው መገደል ወይም አንድ መቶ ከብቶች በካሳ መከፈል ነበረበት፡፡
ይህ በመሆኑ የሃገር ሽማግሌዎቹ ጉማ በሚባለው የባህል የፍትህ ሥርአት ላይ ተቀምጠው “ለእያንዳንዱ ለተገደለ ሰው መቶ ከብቶች ካሳ መስጠት ካለባቸው ከእያንዳንዱ ወገን ስምንት መቶ ከብቶች ለካሳ በመፈለጋቸው በአጠቃላይ 1600 ከብቶች ማለት ሲሆን ይህም ማለት ከብቶቹ በሙሉ መሄዳቸው ነው፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ስምንት ሰዎች ከእያንዳንዱ ወገን መገደል ካለባቸው በድምሩ 16 ተጨማሪ ሰዎች ሊገደሉ ነው ማለት ነው፡፡ ይህ ማለት ደግሞ በአጠቃላይ 32 ሰዎችን ማጣት ማለት ነውና ይህ ለሁላችንም ትልቅ ሃዘን ነው፡፡ ስለዚህ ምን ማድረግ እንዳለብን አናውቅም፡፡” እያሉ መምከር ጀመሩ፡፡
በዚህ ጊዜ አንድ እብድ ብልህ አዛውንት ሰው በአካባቢው ያልፍ ነበርና “ይህ ሁሉ ችግር ምንድነው?” ብሎ ጠየቃቸው፡፡
እነርሱም “በጣም ትልቅ ችግር ገጥሞናል፡፡ በመጀመሪያ ሁለት ውሾች ተጣሉ፡፡ ከዚያም የውሾቹ ባለቤት የሆኑ ሁለት ልጆች ተጣሉ፡፡ ቀጥሎ የልጆቹ እናቶች ተደባደቡ፡፡ ከዚያም ባሎቻቸው በመደባደባቸው የሁለቱ ሰዎች ጎሳዎች የእርስ በርስ ጦርነት ውስጥ ስለገቡ 16 ሰዎች ማለትም ከእያንዳንዱ ወገን 8 ሰዎች ለህልፈት ተዳረጉ፡፡ በዚህ ምክንያት ወደ አገር ሽማግሌዎች ብንመጣም ሽማግሌዎቹ ምን ማድረግ እንዳለባቸው ግራ ተጋብተዋል፡፡ ስለዚህ ለእያንዳንዱ ሟች መቶ ከብቶች መክፈል ወይም ከሌላው ወገን አንድ ሰው መግደል አለብን፡፡ ይህ ማለት ደግሞ 1600 ከብቶችን መክፈል ወይም የሌሎች 16 ሰዎችን ህይወት ማጥፋት ሊኖርብን ነው፡፡” አሉት፡፡
አዛውንቱም እብድ ብልህ ሰው ይህንን ሁሉ ካዳመጠ በኋላ “አዳምጡኝ! ስምንት፣ ስምንት መቶ ከብቶችን መክፈል ካለባችሁ በድምሩ 1600 ከብቶች ማለት ለእናንተ ኪሳራ ነው፡፡ ወይም ደግሞ ከእያንዳንዱ ወገን ስምንት፣ ስምንት ሰው ቢገደል ከሞቱት 16 ሰዎች በተጨማሪ ሌሎች 16 ሰዎችን ማጣታችሁ ነው፡፡ ይህ ማለት ደግሞ በድምሩ የ32 ሰዎች ህይወት መጥፋት በመሆኑ ይህም እጅግ ትልቅ ሃዘን ነው፡፡ ስለዚህ እኔ መፍትሄ ልስጣችሁ፡፡” አለ፡፡
እነርሱም “አዎ! መፍትሄህ ምንድነው?” አሉት፡፡
እርሱም “ሁላችሁም ሜታ ተብሎ የሚጠራውን ከብር የተሰራ የአንገት ጌጥ ከሁለቱም ወገን ወስዳችሁ ወንዝ ውስጥ ጣሉ፡፡ ከዚያም ያለፈውን ሁሉ ረስታችሁ እርስ በርስ ይቅር ተባባሉ፡፡” አላቸው፡፡
ቦቹ
ኮትኳች
ኮትኳች
 
Posts: 357
Joined: Fri Dec 31, 2004 1:26 am

Postby ቦቹ » Tue Nov 26, 2013 5:05 am

የአባትየው ምክር

በአንድ ወቅት ሁለት ወንድ ልጆች የነበሩት ሰው ነበር፡፡ አንድ ቀን ይህ አባት ልጆቹን ጠርቶ “ልጆቼ ሆይ፣ እኔ መሞቻዬ ደርሷልና ከመሞቴ በፊት የየራሳችሁን ቤት መስርታችሁ ማየት እፈልጋለሁ፡፡
እናም የአንድ ወር ጊዜ እሰጣችሁና ከአንድ ወር በኋላ እዚህ ተመልሳችሁ ላግኛችሁ፡፡” አላቸው፡፡
በዚህም መሠረት ሁለቱም ልጆች ተጣድፈው ከቤት በመውጣት አንደኛው ወደ መንገድ ዳር ሄዶ ዛፎችን በመቁረጥ ትልቅ ቤት መገንባት ጀመረ፡፡
ሁለተኛው ልጅ ግን ወደ ሰዎች በመሄድና ከብዙ ሰዎች በመተዋወቅ ከብዙ ቤተሰቦሰች ጋር የተለየ ግንኙነት መመስረት ጀመረ፡፡(ይህ በኦሮሞ ባህል ከሌሎች ሰዎች ጋር ልክ በደም የመተሳሰር ያህል የወንድምነት ግንኙነት የሚመሠረትበትና በልዩ በአል ላይ አንደኛው የሌላኛውን ሰው ጡት የጠባ በመምሰል ከአንድ ሰው የመወለድን ብሂል በተምሳሌታዊነት የማሳየት ልምድ ነው፡፡) በዚህም መሰረት ሁለተኛው ልጅ ወደ ልዩ ልዩ ሰዎች በመሄድ ለተለያዩ ቤተሰቦች የማደጎ ልጅ መምሰል ቻለ፡፡
ከዚህም በኋላ አንድ ወር በሞላቸው ጊዜ ሁለቱም ወደ አባታቸው ሲመለሱ እሱም “ታዲያ ቤታችሁን ሠራችሁ?” ብሎ ጠየቃቸው፡፡ ሁለቱም ወንድማማቾች “አዎ” ብለው መለሱለት፡፡
ስለዚህ አባትየው ከመጀመሪያው ልጅ ጋር በመሄድ ልጁ የሰራቸውን ብዙ ጎጆዎች ተመለከተ፡፡ እያንዳንዱ ጎጆ አጠገብ በደረሰም ጊዜ “እዚህ ጎጆ ውስጥ ሰው አለ?” እያለ ይጠይቅ ጀመር፡፡
ልጁም “የለም” ብሎ ይመልሳል፡፡
ከዚያም ወደሚቀጥለው ጎጆ ሲደርስ አሁንም “እዚህ ጎጆ ውስጥ ሰው አለ?” ብሎ ሲጠይቅ ልጁም “የለም” እያለ ይመልሳል፡፡
በኋላ አባትየው የሚያስተናግደው ሰው ስላልነበረና በጣም ስለራበው “ወደ ቤት እንሂድ፡፡” አለ፡፡
ወደ ቤትም ሄደው ሁለተኛውን ልጅ አገኙ፡፡ ሁለተኛውም ልጅ ወደ መጀመሪያው የማደጎ ቤተሰቡ ይዟቸው ሄዶ አባቱን “እነዚህ አባቴና ወንድሞቼ ናቸው፡፡” ብሎ አስተዋወቀው፡፡ ቤተሰቡም በደስታ ተቀብሎ በግ አርዶላቸው ትልቅ ድግስ አዘጋጁላቸው፡፡
ከዚያም ወደ ሁለተኛው የማደጎ ቤተሰብ ወስዶ ሲያስተዋውቃቸው እነርሱም በትልቅ ድግስ በደስታ ተቀበሏቸው፡፡
በዚህ ዓይነት ሁለተኛው ልጅ በማደጎነት ወደተዛመዳቸው ቤተሰቦች ሁሉ በየተራ እየሄዱ ከበሉና ከጠጡ በኋላ አባትየው “የራሳችሁን ቤት ሄዳችሁ ስሩ ያልኳችሁ ይህንን ማለቴ ነበር፡፡ ቤት ማለት የጎጆዎች ብዛት ወይም የትልቅ ቤት ውበት ሳይሆን ከሌሎች ጋር የምንመሰርተው ፍቅር፣ ቅርበትና ወዳጅነት ማለት ነው፡፡” አላቸው፡፡
“አባቴ ሲሞት ሶስት ብልህ አባባሎችን ትቶልኝ ነበር የሞተው፡፡ የመጀመሪያው ሚስቴ ሰርግ ቤት ሄዳ አንዳታድር፤ሁለተኛውም እርጉዝ ፈረሴን ለጓደኞቼ እንዳላውስና ሶስተኛው ደግሞ በቸገረኝ ጊዜ እህቴ ቤት እንዳልሄድ ነበር፡፡ የአባቴንም ምክሮች በሙሉ ፈትሼያቸው በእርግጥም ሁሉም እውነት መሆናቸውን አረጋግጫለሁ፡፡ ይህ የሚስቴ የአንገት ሃብል ነው፡፡ ራሴን ቀይሬ በመሄድ አብሬያት ሰርጉ ቤት አድሬአለሁ፡፡ ታዲያ እውነትም እንግዳ ሰው ሆኜ ብሆን ኖሮ ይህ እምነትን ማጉደል ነው፡፡ ይህ ደግሞ ፈረሴ ያስጨነገፈችው ጭንጋፍ እግር ሲሆን ጓደኛዬ ክፉኛ ጋልቧት ነበር፡፡ በመጨረሻም ይህ እህቴ የሰጠችኝ እፍኝ ጥሬ ነው፡፡ ስለዚህ የአባቶቻችንንና የአዛውንቶችን ምክር ሁልጊዜ መቀበል አለብን፡፡” አላቸው፡፡
ቦቹ
ኮትኳች
ኮትኳች
 
Posts: 357
Joined: Fri Dec 31, 2004 1:26 am

Postby ቦቹ » Tue Nov 26, 2013 5:18 am

የዝንጀሮ አለቃ

በአንድ ወቅት ብዙ የዝንጀሮ መንጋ የሚከተለው ግዙፍ ዝንጀሮ ነበረ፡፡ እሱም እውነተኛ ጨቋኝ ስለነበረ ሁሉንም ያሰቃያቸው ነበር፡፡
ነገር ግን ሌሎች ብዙ ግዙፍ ዝንጀሮዎች መንጋው ውስጥ ስለነበሩ ሌሎቹ ተራ ዝንጀሮዎች ትዕዛዝ የሚሰጠው ዝንጀሮ የትኛው እንደሆነ እርግጠኛ መሆን አልቻሉም፡፡
ስለዚህ አለቃቸውን “ምንነትህን በትክክል የምንለይበት ለየት ያለ ምልክት ቢኖርህ ያንተን ትዕዛዝ በቀላሉ መከተል እንችላለን፡፡” አሉት፡፡
እሱም “እንግዲያው ይሁን፡፡ እኔም ጭንቅላቴ ላይ ጥምጥም ስለማስር ይህንን ሳደርግ እናንተ ደግሞ እያንዳንዷን የትዕዛዜን ቃል መፈፀም አለባችሁ፡፡” አላቸው፡፡
እናም አንድ ትልቅ ዝንጀሮ አለቃው ጭንቅላት ላይ ጥምጥም ካሰረለት በኋላ አለቃው “እንግዲህ ተስማምተናል፡፡ ከዛሬ ጀምሮ የምነግራችሁን ነገር ሁሉ ማድረግ አለባችሁ፡፡ ምንም አይነት እምቢተኝነት አልፈልግም፡፡” አላቸው፡፡
በዚህም መሰረት አለቃው ሲዘል ሌሎቹም አብረው ይዘላሉ፡፡
እርሱ ሲቀመጥ እነርሱም ይቀመጣሉ፡፡ እርሱ ሲጮህ ሌሎቹም ተከትለውት ይጮሃሉ፡፡
ጊዜ እየገፋ ሲሄድ የራስ ጥምጥሙ እየጠበቀ ስለሄደ አለቃው ከተቀመጠ በኋላ “አምላኬ ሆይ፣ ይህ ጥምጥም እየጎዳኝ ነው፡፡” ብሎ ጥምጥሙን አውልቆ በእጁ ያዘው፡፡
ሌሎቹም ዝንጀሮዎች ሁሉ ተቀምጠው “አምላኬ ሆይ፣ ይህ ጥምጥም እየጎዳኝ ነው፡፡” አሉ፡፡
እነርሱም “ይህ ነገር ሊገድለኝ ነው፡፡” አሉ፡፡
ከዚያም አለቃው ከተቀመጠበት አለት ላይ ሲወድቅ ሁሉም እሱን በመከተል ከአለቱ ላይ ወደቁ፡፡ ከዚያም እርሱ መታገል ሲጀምር እነርሱም መታገል ጀመሩ፡፡ በመጨረሻም እርሱ ሲሞት እነርሱ ዳኑ፡፡
ቦቹ
ኮትኳች
ኮትኳች
 
Posts: 357
Joined: Fri Dec 31, 2004 1:26 am

Postby ቦቹ » Tue Nov 26, 2013 5:25 am

ድሃው ሰውና ሃብታሙ ሰው

በአንድ ወቅት አንድ ድሃና አንድ ሃብታም ሰዎች ነበሩ፡፡ ድሃው ሰው ዝም ብሎ የሚኖርና በልብሶቹ ላይ ካሉት ተባዮች በስተቀር ምንም ነገር ያልነበረው ሰው ነበር፡፡ ሃብታሙ ሰው ግን ጠንካራ ሰራተኛና ቅዳሜና እሁድንም ጭምር እየሰራ ሃብታም የሆነ ሰው ነበር፡፡
ሰዎቹም የድሃውን ሰው ሚስት ባሏ ድሃ ለምን እንደሆነና ሌላው ሰው እንዴት ሃብታም እንደሆነ ሲጠይቋት እሷም “ባሌ እኔ በፈጣሪ የማምን ሰው ነኝ፡፡ በጌታ ስለማምን ሙሉውን ጊዜዬን ወደ ጌታ በመፀለይ ወደርሱ በመቅረብ ነው የማሳልፈው፡፡ ሃብታሙ ሰው ግን ሙሉውን ጊዜ ሃብት ሲያሳድድ ነው የሚሳልፈው፡፡” ብሎኛል ብላ ነገረቻቸው፡፡
ከዚያም ከተወሰነ ጊዜ በኋላ ሰዎቹ አምላካቸው ውለታ እንዲውልላቸው ፈልገው ወደ ድሃው ሰው በመሄድ እርሱ ወደ አምላክ የቀረበ ሰው በመሆኑና ወደ መንግስተ ሰማይ ለመግባት የሚፈቀድለት በመሆኑ እርሱ እንዲፀልይላቸው ሊጠይቁት ወሰኑ፡፡
በመንገዳቸውም ላይ አንድ አዛውንት አግኝተው አዛውንቱ ወዴት እንደሚሄዱ ሲጠይቋቸው እነርሱም ወደ ድሃው ሰው ዘንድ ሄደው ለአምላክ እንዲፀልይላቸው ሊጠይቁት መሆኑን ነገሩት፡፡
አዛውንቱም ሰው “ድሃው ሰው ከሃብታሙ ሰው የተሻለ ፃዲቅና ለአምላክ የቀረበ መሆኑን እርግጠኛ ናችሁ? ማረጋገጫችሁስ ምንድነው? የልቡን ውስጥ ማየት አትችሉ፡፡ ሆኖም ምን ማድረግ እንዳለባችሁ ልንገራችሁ፡፡ ድሃው ሰው አንድ ውሻ ሲኖረው ሃብታሙ ሰው አንድ ወንድ ልጅ አለው፡፡ ስለዚህ ሂዱና ሁለቱንም ግደሏቸው፡፡” አሏቸው፡፡
ከዚያም ሰዎቹ ሄደው ውሻውንና ልጁን ገደሏቸው፡፡ ከዚህ በኋላ አዛውንቱ ሰው ጠርተዋቸው “አሁን ወደ ድሃውና ወደ ሃብታሙ ሰው ሄዳችሁ ለሁለቱም ካሳ እንደምትከፍሏቸው ንገሯቸው፡፡ በዚህ ጊዜ በካሳው ከተስማሙ ውሻውንም ሆነ ልጁን የገደሉትን ሰዎች አይበቀሏቸዉም ማለት ነው፡፡” አሏቸው፡፡
ሃብታሙም ሰው ካሳውን እንደሚቀበልና በማንም ላይ የበቀል እርምጃ እንደማይወስድ ተናገረ፡፡ ልጁንም አምላክ እንደሰጠውና እሱው መልሶ እንደወሰደው ተናገረ፡፡ ድሃው ሰው ግን ምንም አይነት ካሳ እንደማይቀበልና እንዲያውም ውሻውን የገደሉትን ሰዎች እንደሚበቀላቸው ተናገረ፡፡
ስለዚህ ይህ የሚያሳየው ድሃው ሰው ደም የጠማውና ብዙ አረመኔያዊ ሃሳቦችን በልቡ የያዘ ሰው መሆኑን ነው፡፡ ከዚያ ጊዜ ወዲህ ለውሻ ምንም ዓይነት ካሳ እንዳይከፈል የኦሮሞ አባቶች ወሰኑ፡፡
ቦቹ
ኮትኳች
ኮትኳች
 
Posts: 357
Joined: Fri Dec 31, 2004 1:26 am

Postby መራራ » Tue Nov 26, 2013 1:47 pm

አዋሳ ላይ ሰሞኑን ተመርቆ አገልግሎት መስጠት የጀመረው አንድ ቤት: የተረት ቤትም አብሮ አስመረቀን ሰማን: አባባ ተስፋዬም የክብር እንግዳ እንደነበሩ አነበብን:: እንዲህ አባባ ተስፋዬ ሲከበሩ ስናይ ደስም አለ:: ማን ይተካቸውል ብለን ስንጨነቅም: ወዳጃችን ቦቲዬ: አለሁ አለን:: እንዴት ደስ ይላል:: በ እድሜው በተረት እውቀትም የሚመስላቸውን እንደተገኘ ሲሰሙ ምንኛ ደስ ይላቸው አባባ ተስፋዬ:: ይበል ብላለች የ ንጋቷ ኮኮብ መራራ:: :lol: :lol: :lol: :lol: :lol:
መራራ
ዋና ኮትኳች
ዋና ኮትኳች
 
Posts: 753
Joined: Sat Sep 25, 2004 9:58 am
Location: united states

Postby ጌታ » Tue Nov 26, 2013 3:48 pm

ቦቹ wrote:የንጉሱ አይጥ ልጅ

ይህ ታሪክ ስለ አይጦች የሚተርክ ነው፡፡ በአንድ ወቅት ራሳቸውን በምድር ላይ ካሉ እንስሳት ሁሉ በላይ አድርገው የሚቆጥሩ የአይጥ መንጋ አባላት ነበሩ፡፡ አይጦቹም በጣም ትምክህተኞችና ህልመኞች የነበሩ ሲሆን ራሱን ከእነርሱ በላይ አድርጎ የሚመለከት አንድ ከሁሉም መጥፎ ንጉስ ነበራቸው፡፡
ከጊዜ በኋላ ንጉሱ አይጥ ልጅ ወልዶ “ተመልከቱ! ልጄ በምድር ላይ ካሉ ፍጡራን ሁሉ የላቀ ፍጡር ስለሆነ በተመሳሳይ ደረጃ ላይ የምትገኝ ሚስት እንዲኖረው እፈልጋለሁ፡፡” አለ፡፡
ነገር ግን እዚህ ምድር ላይ ካሉት የማይረቡ እንስሳት አንዷም ለሚስትነት ስለማትመጥነው የፈጣሪውን ልጅ እንዲያገባ ወሰነ፡፡
ስለዚህ የአገር ሽማግሌዎችን ሰብስቦ “ሄዳችሁ ፈጣሪያችን ልጁን እንዲድርልን ጠይቁት፡፡” አላቸው፡፡
እነርሱም ወደ ፈጣሪ ሄደው “እጅግ በጣም ግሩም ልጅ አለን፤ ቆንጆ ጎበዝና የተለየ ነው፡፡ እናም ሴት ልጅህ ለልጃችን ሚስት ትሆነው ዘንድ እነድትሰጠን እንፈልጋለን፡፡” አሉት፡፡
ፈጣሪም “ከምትናገሩት ነገር በመነሳት ልጃችሁ ምን ያህል ልዩ እንደሆነ ማወቅ ችያለሁ፡፡ እንዲያውም ልጁ እጅግ በጣም ልዩ ስለሆነ ከእኔ ልጅ የተሻለች ማግባት ያለበት ይመስለኛል፡፡” አላቸው፡፡
የአገር ሽማግሌዎቹ ግን “ተመልከት፣ አንተ ከፍጥረታት ሁሉ የላቅህ እንደሆንክ እናውቃለን፡፡” አሉት፡፡
ፈጣሪም እንዲህ አላቸው “አይሆንም፣ እኔ ሰማይ ላይ የምኖር አምላክ ነኝ፤ ጭጋግ መጥቶ ሲሸፍነኝ እንኳን ምንም ማድረግ አልችልም፡፡ ስለዚህ ሄዳችሁ የጭጋጉን ልጅ ጠይቁ፣ በጣም ቆንጆ ናት፡፡”
ሽማግሌዎቹም ወደ ንጉሱ ሄደው “ተመልከት፣ ፈጣሪ ጭጋግ ከእኔ ይበልጣል ካለ ትክክል መሆን አለበት፡፡” አሉት፡፡
ንጉሱም ሽማግሌዎቹ ወደ ጭጋጉ ሄደው ልጁን ለጋብቻ እንዲጠይቁ ላካቸው፡፡
እናም ሽማግሌዎቹ ወደ ጭጋጉ ቤተ መንግስት ሄደው “ተመልከት እኛ ከሁሉ የላቀ ሃያል ልጅ አለን፡፡ አንተም ቆንጆ ሴት ልጅ እንዳለህ ሰምተናልና ልናጋባቸው እንችላለን?” ብለው ጠየቁት፡፡
“ጭጋጉም እስኪ ስለ ልጁ አጫውቱኝ” አላቸው፡፡
ሽማግሌዎቹም “ልጃችን ቆንጆ፣ ጎበዝና ታላቅ ነው፡፡” አሉት፡፡ “ጭጋጉም እንደዚያማ ከሆነ ልጃችን ከእርሱ ስለምታንስ ከእርሷ የበለጠችዋን ነው ማግባት ያለበት፡፡” አላቸው፡፡
ሽማግሌዎቹም “ከጭጋግ የበለጠ ማን አለ? አምላክ እንኳን አንተ እንደምታፍነው አምኗል፡፡” አሉት፡፡
ጭጋጉም “አሃ! ንፋስ ነዋ! አንዴ የመጣ እንደሆን ብትንትኔን ስለሚያወጣው ከእርሱ ጋር አልስተካከልም፡፡ ሴት ልጅ ስላለው ሄዳችሁ ጠይቁት፡፡” አላቸው፡፡
ከዚያም ንጉሱ ዘንድ ደርሰው ወደ ንፋሱ ሄዱ፡፡
ለንፋሱም ስለ ንጉሱ ልጅ በነገሩት ጊዜ ንፋሱ “እንግዲያው ልጃችሁ ከልጄ በላይ ሃያል ነው፡፡ ከንፋስ የበለጠውን ፍጡር ለምን አትጠይቁም?” አላቸው፡፡
“ከንፋስ የሚበልጠው ማነው? አንተ ጭጋግን እንኳን ትበታትናለህ፡፡” አሉት፡፡
ንፋሱም “ሄዳችሁ ተራራውን ጠይቁት፡፡ እርሱ በጥፊ ብሎ ነው ከላዩ የሚገፈትረኝ፡፡” አላቸው፡፡
በዚህም ተስማምተው ንጉሱን ካማከሩት በኋላ ወደ ተራራው ሄዱ፡፡
ለተራራውም ችግራቸውን በነገሩት ጊዜ ተራራው “ሃሳባችሁ መልካም ነው፡፡ ነገር ግን ልጄ ልጃችሁን ለማግባት አትመጥነውም፡፡ ከእኔ የበለጠ ፍጡር አለ፡፡” አላቸው፡፡
ሽማግሌዎቹም “እሱ ማነው?” አሉት፡፡
ተራራውም “ውስጤን ቦርብሮ የሚፈረካክሰኝ የዱር አይጥ የሚባል እንስሳ አለ፡፡” አላቸው፡፡
ስለዚህ ወደ አይጡ ንጉስ ሄደው “እንግዲህ ተራራው የዱር አይጥ ከእርሱ እንደሚበልጥ ነግሮናል፡፡ ሄደን እሱን እንጠይቀው” ብለው አማከሩት፡፡
ንጉሱም “በጣም ጥሩ ሃሳብ ነው፡፡ ዘመዳማቾችም ስለሆንን ጥሩ እንግባባለን፡፡” አለ፡፡


ተረቶች ልጆችን በማዝናናት እግረመንገዳቸውን ከቀላል እስከከባድ መልዕክትን ያስተላልፋሉ:: እስከዛሬ ድረስ ከአዋቂዎች ጋርም ሳወራ የምጠቅሳቸው ተረቶች አሉ:: ተረት ቢሆኑም ምሳሌነታቸው ጥልቅ ነው::

ወንድሜ ከላይ ያቀረብከው ተረት ባይገለጥልኝም የሆነ መልዕክት እንዳለው እገምታለሁ:: የገባው ካለ ወይም ወንድም ቦቹ እራስህ ብታብራራልኝ ደስ ይለኛል::

በርታ ተረቱን አዥጎድጉደው...........
ኢትዮጵያ እጆቿን ወደ እግዚአብሄር ትዘረጋለች!!!
ጌታ
ዋና አለቃ
ዋና አለቃ
 
Posts: 3029
Joined: Sun Apr 17, 2005 5:35 pm
Location: ዶሮ ተራ

Postby ቦቹ » Wed Nov 27, 2013 2:33 am

ጌታ wrote:
ቦቹ wrote:የንጉሱ አይጥ ልጅ

ይህ ታሪክ ስለ አይጦች የሚተርክ ነው፡፡ በአንድ ወቅት ራሳቸውን በምድር ላይ ካሉ እንስሳት ሁሉ በላይ አድርገው የሚቆጥሩ የአይጥ መንጋ አባላት ነበሩ፡፡ አይጦቹም በጣም ትምክህተኞችና ህልመኞች የነበሩ ሲሆን ራሱን ከእነርሱ በላይ አድርጎ የሚመለከት አንድ ከሁሉም መጥፎ ንጉስ ነበራቸው፡፡
ከጊዜ በኋላ ንጉሱ አይጥ ልጅ ወልዶ “ተመልከቱ! ልጄ በምድር ላይ ካሉ ፍጡራን ሁሉ የላቀ ፍጡር ስለሆነ በተመሳሳይ ደረጃ ላይ የምትገኝ ሚስት እንዲኖረው እፈልጋለሁ፡፡” አለ፡፡
ነገር ግን እዚህ ምድር ላይ ካሉት የማይረቡ እንስሳት አንዷም ለሚስትነት ስለማትመጥነው የፈጣሪውን ልጅ እንዲያገባ ወሰነ፡፡
ስለዚህ የአገር ሽማግሌዎችን ሰብስቦ “ሄዳችሁ ፈጣሪያችን ልጁን እንዲድርልን ጠይቁት፡፡” አላቸው፡፡
እነርሱም ወደ ፈጣሪ ሄደው “እጅግ በጣም ግሩም ልጅ አለን፤ ቆንጆ ጎበዝና የተለየ ነው፡፡ እናም ሴት ልጅህ ለልጃችን ሚስት ትሆነው ዘንድ እነድትሰጠን እንፈልጋለን፡፡” አሉት፡፡
ፈጣሪም “ከምትናገሩት ነገር በመነሳት ልጃችሁ ምን ያህል ልዩ እንደሆነ ማወቅ ችያለሁ፡፡ እንዲያውም ልጁ እጅግ በጣም ልዩ ስለሆነ ከእኔ ልጅ የተሻለች ማግባት ያለበት ይመስለኛል፡፡” አላቸው፡፡
የአገር ሽማግሌዎቹ ግን “ተመልከት፣ አንተ ከፍጥረታት ሁሉ የላቅህ እንደሆንክ እናውቃለን፡፡” አሉት፡፡
ፈጣሪም እንዲህ አላቸው “አይሆንም፣ እኔ ሰማይ ላይ የምኖር አምላክ ነኝ፤ ጭጋግ መጥቶ ሲሸፍነኝ እንኳን ምንም ማድረግ አልችልም፡፡ ስለዚህ ሄዳችሁ የጭጋጉን ልጅ ጠይቁ፣ በጣም ቆንጆ ናት፡፡”
ሽማግሌዎቹም ወደ ንጉሱ ሄደው “ተመልከት፣ ፈጣሪ ጭጋግ ከእኔ ይበልጣል ካለ ትክክል መሆን አለበት፡፡” አሉት፡፡
ንጉሱም ሽማግሌዎቹ ወደ ጭጋጉ ሄደው ልጁን ለጋብቻ እንዲጠይቁ ላካቸው፡፡
እናም ሽማግሌዎቹ ወደ ጭጋጉ ቤተ መንግስት ሄደው “ተመልከት እኛ ከሁሉ የላቀ ሃያል ልጅ አለን፡፡ አንተም ቆንጆ ሴት ልጅ እንዳለህ ሰምተናልና ልናጋባቸው እንችላለን?” ብለው ጠየቁት፡፡
“ጭጋጉም እስኪ ስለ ልጁ አጫውቱኝ” አላቸው፡፡
ሽማግሌዎቹም “ልጃችን ቆንጆ፣ ጎበዝና ታላቅ ነው፡፡” አሉት፡፡ “ጭጋጉም እንደዚያማ ከሆነ ልጃችን ከእርሱ ስለምታንስ ከእርሷ የበለጠችዋን ነው ማግባት ያለበት፡፡” አላቸው፡፡
ሽማግሌዎቹም “ከጭጋግ የበለጠ ማን አለ? አምላክ እንኳን አንተ እንደምታፍነው አምኗል፡፡” አሉት፡፡
ጭጋጉም “አሃ! ንፋስ ነዋ! አንዴ የመጣ እንደሆን ብትንትኔን ስለሚያወጣው ከእርሱ ጋር አልስተካከልም፡፡ ሴት ልጅ ስላለው ሄዳችሁ ጠይቁት፡፡” አላቸው፡፡
ከዚያም ንጉሱ ዘንድ ደርሰው ወደ ንፋሱ ሄዱ፡፡
ለንፋሱም ስለ ንጉሱ ልጅ በነገሩት ጊዜ ንፋሱ “እንግዲያው ልጃችሁ ከልጄ በላይ ሃያል ነው፡፡ ከንፋስ የበለጠውን ፍጡር ለምን አትጠይቁም?” አላቸው፡፡
“ከንፋስ የሚበልጠው ማነው? አንተ ጭጋግን እንኳን ትበታትናለህ፡፡” አሉት፡፡
ንፋሱም “ሄዳችሁ ተራራውን ጠይቁት፡፡ እርሱ በጥፊ ብሎ ነው ከላዩ የሚገፈትረኝ፡፡” አላቸው፡፡
በዚህም ተስማምተው ንጉሱን ካማከሩት በኋላ ወደ ተራራው ሄዱ፡፡
ለተራራውም ችግራቸውን በነገሩት ጊዜ ተራራው “ሃሳባችሁ መልካም ነው፡፡ ነገር ግን ልጄ ልጃችሁን ለማግባት አትመጥነውም፡፡ ከእኔ የበለጠ ፍጡር አለ፡፡” አላቸው፡፡
ሽማግሌዎቹም “እሱ ማነው?” አሉት፡፡
ተራራውም “ውስጤን ቦርብሮ የሚፈረካክሰኝ የዱር አይጥ የሚባል እንስሳ አለ፡፡” አላቸው፡፡
ስለዚህ ወደ አይጡ ንጉስ ሄደው “እንግዲህ ተራራው የዱር አይጥ ከእርሱ እንደሚበልጥ ነግሮናል፡፡ ሄደን እሱን እንጠይቀው” ብለው አማከሩት፡፡
ንጉሱም “በጣም ጥሩ ሃሳብ ነው፡፡ ዘመዳማቾችም ስለሆንን ጥሩ እንግባባለን፡፡” አለ፡፡


ተረቶች ልጆችን በማዝናናት እግረመንገዳቸውን ከቀላል እስከከባድ መልዕክትን ያስተላልፋሉ:: እስከዛሬ ድረስ ከአዋቂዎች ጋርም ሳወራ የምጠቅሳቸው ተረቶች አሉ:: ተረት ቢሆኑም ምሳሌነታቸው ጥልቅ ነው::

ወንድሜ ከላይ ያቀረብከው ተረት ባይገለጥልኝም የሆነ መልዕክት እንዳለው እገምታለሁ:: የገባው ካለ ወይም ወንድም ቦቹ እራስህ ብታብራራልኝ ደስ ይለኛል::

በርታ ተረቱን አዥጎድጉደው...........


ሰላም ጌታ ይሄ የቆየ የኦሮሞ ተረት ነው ባጠቃላይ ታሪኩን እንደተረዳውት አብሯችን የሚኖረውን ህዝብን ሳናውቅ ሌላን ህዝብ ለማወቅ መሞከር ከንቱ ድካም እንደሆነ ያሳያል:: ቀጥሎም ውቅያኖስ አቋርጦ ባሕር ተሻግሮ ሄዶ ከሰው አገር ሰው ጋር ከመዛመድ ከጎረቤት ብሎም እኛን ከሚመስል ሰው ጋር ዝምድናን ማጥበቅ እንዳለብንም ያስገነዘበ ተረት ይመስለኛል::

ተረቱ ይቀጥላል መልካም ቆይታ:: ለሁላችን::
ቦቹ
ኮትኳች
ኮትኳች
 
Posts: 357
Joined: Fri Dec 31, 2004 1:26 am

Postby ቦቹ » Wed Nov 27, 2013 3:25 am

የእንስሳቱ ንጉሥ

ከዕለታት አንድ ቀን አንድ አንበሳ ከሁሉም የዱርና የቤት እንስሳት ዘንድ እየዞረ “እናንተ! የእንስሳት ሁሉ ንጉስ ማነው?” ብሎ ሲጠይቃቸው እነርሱም “አንተ ነሃ!” ይሉት ነበር፡፡
ቀበሮን አግኝቶ ይህንኑ ቢጠይቃት እንደዚያው መለሰችለት፡፡ ሁሉንም እንስሳት በዚህ ሁኔታ ካዳረሰ በኋላ በመጨረሻም ወደ ዝሆን ሄዶ ጥያቄውን ቢጠይቀው ዝሆኑ መልስ ሳይሰጥ “ወደ እኔ ዘንድ ቅረብ” ብቻ አለው፡፡ አንበሳውም ወደ ዝሆኑ በተጠጋ ጊዜ ዝሆኑ አንበሳውን አንዴ ብድግ አድርጎ ወደ ሰማይ ቢወረውረው አንበሳው ከመሬት ተላትሞ ከፉኛ ተጎዳ፡፡
አንበሳውም ቀና ብሎ ዝሆኑን እያየ “ንጉስ እኔ ነኝ ማለት ስትችል ይህንን ማድረግ ለምን አስፈለገ::” አለው፡፡ ይባላል፡፡
ቦቹ
ኮትኳች
ኮትኳች
 
Posts: 357
Joined: Fri Dec 31, 2004 1:26 am

Postby ቦቹ » Wed Nov 27, 2013 3:36 am

አራቱ ወንድማማቾችና አያ ጅቦ

በአንድ ወቅት አራት ወንድማማቾችና ከመንደራቸው አካባቢ የሚገኝ ጥቅጥቅ ያለ ጫካ ነበር፡፡ ይህ ጫካ ተደፍሮ የማያውቀው በጅቦች ንጉስ ስለሚተዳደር በመሆኑና በደኑ ውስጥ በጣም ብዙ አስፈሪ ጅቦች ስለሚዘዋወሩበት አንድም ሰው ድርሽ ስለማይልበት ነበር፡፡
ታዲያ ከእለታት አንድ ቀን አራቱ ወንድማማቾች ወደ ጫካው ዘልቀው በመግባትና ውስጡን ለመመልከት ወስነው ወደዚያው አቀኑ፡፡ ወደ ጫካው እንደዘለቁም መጀመሪያ ምንም አላጋጠማቸውም፡፡ ሆኖም ወደ ጫካው መሃል በደረሱ ጊዜ በብዙ የጅቦች ሰራዊትና በንጉሳቸው መከበባቸውን አስተዋሉ፡፡
የጅቦቹም ንጉስ ጠርቷቸው “እንዴት ብትዳፈሩ ነው ወደ ደኔ ውስጥ የገባችሁት? ወደ እኔ ንጉሳዊ ግዛት ውስጥ ደፍራችሁ እንድትገቡ ያበረታታችሁን ምክንያት ማወቅ እፈልጋለሁ፡፡” አላቸው፡፡
የመጀመሪያውንም ወንድም ጠርቶ “አንተ በማን ተማምነህ ነው?” ብሎ ቢጠይቀው እሱም “መመኪያዬ አምላኬ ነው፤ የዚህ ሁሉ አለም ፈጣሪ እንደፈጠረኝ ሁሉ የህይወቴ ትልምና የምሞትበትም ቀን ጭምር በመፅሃፉ ውስጥ ተፅፈው ይገኛሉ፡፡ ስለዚህ ምንም የሚያስፈራኝ ነገር የለም፡፡ ምክንያቱም ሁሉም ቀድሞ ተወስኖልኛልና፡፡” ብሎ መለሰለት፡፡
የጅቦቹም ንጉስ ወደ ሁለተኛው ወንድም ዞሮ “አንተስ መመኪያህ ማነው?” አለው፡፡ ሁለተኛውም ወንድም “የኔ መመኪያ የጎሳዬ አባላት ናቸው፡፡ እነርሱም በጣም ደፋርና ቁጡ ስለሆኑ ከቤተሰባቸው አንድም ሰው በከንቱ እንዲሞት አይፈቅዱም፡፡ ስለዚህ ማንም እኔን ቢገድል የጎሳዬ አባላት ሄደው ይበቀሉታል፡፡ ስለዚህ ማንንም አልፈራም፡፡” አለው፡፡
የጅቦቹ ንጉስ ወደ ሶስተኛው ዞሮ “አንተስ? በምንድነው የምትመካው?” ብሎ ጠየቀው፡፡
ሶስተኛውም ወንድም “እኔ የምመካው የሁላችንም እናት በሆነችውና እኔንም በፈጠረችኝ በምድራችን ነው፡፡ የመሞቻዬም ቀን በደረሰ ጊዜ ሞቼ የምቀበረው በእርሷ ውስጥ ነው፡፡ ስለዚህ እምነቴን ሁሉ በምድር ላይ ጥየዋለሁ፡፡” ብሎ መለሰለት፡፡
በመጨረሻም ንጉሱ አራተኛውን ወንድም “አንተስ?” ብሎ ቢጠይቀው አራተኛው ወንድም “የእኔ መመኪያ እናንተ ጅቦች ናችሁ፡፡ አያችሁ፣ ጥቂት የጅብ ጓደኞች አሉኝ፡፡ እነርሱም በጣም ጠንካራ ጎበዞች ስለሆኑ በእናንተው በጅቦች ነው የምተማመነው” ሲል መለሰለት፡፡
ንጉሱም ወታደሮቹን ጠርቶ እንዲህ አላቸው፡፡ “ተመልከቱ፣ የመጀመሪው ሰው በፈጣሪ ነው የሚተማመነውና እኛም ከፈጣሪ ጋር መጣላት አንችልም፡፡ ስለዚህ በነጻ እንለቀዋለን፡፡ ሁለተኛው ሰው የሚመካው በጎሳዎቹ አባላት ስለሆነ ከጎሳ ጋር መጣላት እንደማንችል ግልፅ ነው፡፡ ስለዚህ እርሱም በሰላም ይሂድ፡፡ ሶስተኛውም ሰው በእናት ምድራችን የሚመካ በመሆኑ በላይዋ ላይ እየኖረ ከምድር ጋር ማን ይጋጫል? ስለዚህ እርሱም በሰላም ይሂድ፡፡ ነገር ግን አራተኛው ሰው የሚተማመነው በእኛው በጅቦች ነው፡፡ እኛም እርስ በእርስ ብንጣላ ምንም ችግር የለውምና በሉ እርሱን እንብላው፡፡” ብሎ አራተኛውን ወንድም በሉት ይባላል፡፡
ቦቹ
ኮትኳች
ኮትኳች
 
Posts: 357
Joined: Fri Dec 31, 2004 1:26 am

Postby ጌታ » Wed Nov 27, 2013 4:19 pm

ቦቹ wrote:
ሰላም ጌታ ይሄ የቆየ የኦሮሞ ተረት ነው ባጠቃላይ ታሪኩን እንደተረዳውት አብሯችን የሚኖረውን ህዝብን ሳናውቅ ሌላን ህዝብ ለማወቅ መሞከር ከንቱ ድካም እንደሆነ ያሳያል:: ቀጥሎም ውቅያኖስ አቋርጦ ባሕር ተሻግሮ ሄዶ ከሰው አገር ሰው ጋር ከመዛመድ ከጎረቤት ብሎም እኛን ከሚመስል ሰው ጋር ዝምድናን ማጥበቅ እንዳለብንም ያስገነዘበ ተረት ይመስለኛል::

ተረቱ ይቀጥላል መልካም ቆይታ:: ለሁላችን::


አሁን መልዕክቱ በደንብ ተገልጾልኛል:: አመሰግናለሁ! ተረቱን ቀጥል...
ኢትዮጵያ እጆቿን ወደ እግዚአብሄር ትዘረጋለች!!!
ጌታ
ዋና አለቃ
ዋና አለቃ
 
Posts: 3029
Joined: Sun Apr 17, 2005 5:35 pm
Location: ዶሮ ተራ

Postby ሳምራውው33 » Thu Nov 28, 2013 10:25 am

ቦቹ wrote:አራቱ ወንድማማቾችና አያ ጅቦ

በአንድ ወቅት አራት ወንድማማቾችና ከመንደራቸው አካባቢ የሚገኝ ጥቅጥቅ ያለ ጫካ ነበር፡፡ ይህ ጫካ ተደፍሮ የማያውቀው በጅቦች ንጉስ ስለሚተዳደር በመሆኑና በደኑ ውስጥ በጣም ብዙ አስፈሪ ጅቦች ስለሚዘዋወሩበት አንድም ሰው ድርሽ ስለማይልበት ነበር፡፡
ታዲያ ከእለታት አንድ ቀን አራቱ ወንድማማቾች ወደ ጫካው ዘልቀው በመግባትና ውስጡን ለመመልከት ወስነው ወደዚያው አቀኑ፡፡ ወደ ጫካው እንደዘለቁም መጀመሪያ ምንም አላጋጠማቸውም፡፡ ሆኖም ወደ ጫካው መሃል በደረሱ ጊዜ በብዙ የጅቦች ሰራዊትና በንጉሳቸው መከበባቸውን አስተዋሉ፡፡
የጅቦቹም ንጉስ ጠርቷቸው “እንዴት ብትዳፈሩ ነው ወደ ደኔ ውስጥ የገባችሁት? ወደ እኔ ንጉሳዊ ግዛት ውስጥ ደፍራችሁ እንድትገቡ ያበረታታችሁን ምክንያት ማወቅ እፈልጋለሁ፡፡” አላቸው፡፡
የመጀመሪያውንም ወንድም ጠርቶ “አንተ በማን ተማምነህ ነው?” ብሎ ቢጠይቀው እሱም “መመኪያዬ አምላኬ ነው፤ የዚህ ሁሉ አለም ፈጣሪ እንደፈጠረኝ ሁሉ የህይወቴ ትልምና የምሞትበትም ቀን ጭምር በመፅሃፉ ውስጥ ተፅፈው ይገኛሉ፡፡ ስለዚህ ምንም የሚያስፈራኝ ነገር የለም፡፡ ምክንያቱም ሁሉም ቀድሞ ተወስኖልኛልና፡፡” ብሎ መለሰለት፡፡
የጅቦቹም ንጉስ ወደ ሁለተኛው ወንድም ዞሮ “አንተስ መመኪያህ ማነው?” አለው፡፡ ሁለተኛውም ወንድም “የኔ መመኪያ የጎሳዬ አባላት ናቸው፡፡ እነርሱም በጣም ደፋርና ቁጡ ስለሆኑ ከቤተሰባቸው አንድም ሰው በከንቱ እንዲሞት አይፈቅዱም፡፡ ስለዚህ ማንም እኔን ቢገድል የጎሳዬ አባላት ሄደው ይበቀሉታል፡፡ ስለዚህ ማንንም አልፈራም፡፡” አለው፡፡
የጅቦቹ ንጉስ ወደ ሶስተኛው ዞሮ “አንተስ? በምንድነው የምትመካው?” ብሎ ጠየቀው፡፡
ሶስተኛውም ወንድም “እኔ የምመካው የሁላችንም እናት በሆነችውና እኔንም በፈጠረችኝ በምድራችን ነው፡፡ የመሞቻዬም ቀን በደረሰ ጊዜ ሞቼ የምቀበረው በእርሷ ውስጥ ነው፡፡ ስለዚህ እምነቴን ሁሉ በምድር ላይ ጥየዋለሁ፡፡” ብሎ መለሰለት፡፡
በመጨረሻም ንጉሱ አራተኛውን ወንድም “አንተስ?” ብሎ ቢጠይቀው አራተኛው ወንድም “የእኔ መመኪያ እናንተ ጅቦች ናችሁ፡፡ አያችሁ፣ ጥቂት የጅብ ጓደኞች አሉኝ፡፡ እነርሱም በጣም ጠንካራ ጎበዞች ስለሆኑ በእናንተው በጅቦች ነው የምተማመነው” ሲል መለሰለት፡፡
ንጉሱም ወታደሮቹን ጠርቶ እንዲህ አላቸው፡፡ “ተመልከቱ፣ የመጀመሪው ሰው በፈጣሪ ነው የሚተማመነውና እኛም ከፈጣሪ ጋር መጣላት አንችልም፡፡ ስለዚህ በነጻ እንለቀዋለን፡፡ ሁለተኛው ሰው የሚመካው በጎሳዎቹ አባላት ስለሆነ ከጎሳ ጋር መጣላት እንደማንችል ግልፅ ነው፡፡ ስለዚህ እርሱም በሰላም ይሂድ፡፡ ሶስተኛውም ሰው በእናት ምድራችን የሚመካ በመሆኑ በላይዋ ላይ እየኖረ ከምድር ጋር ማን ይጋጫል? ስለዚህ እርሱም በሰላም ይሂድ፡፡ ነገር ግን አራተኛው ሰው የሚተማመነው በእኛው በጅቦች ነው፡፡ እኛም እርስ በእርስ ብንጣላ ምንም ችግር የለውምና በሉ እርሱን እንብላው፡፡” ብሎ አራተኛውን ወንድም በሉት ይባላል፡፡


አንዳንዶቹ ተረቶች ማብራሪያ ይፈልጋሉ :: ማብራሪያ የሰጠህበት እኔም አልገባኝም ነበር መጀመሪያ ግን ሲገባኝ ጥሩ የአዋቂዎች ተረት መሆኑን ተረዳሁ ::

ይቺኛዋ ግን ግራ ለገባው ፈታላ ሾተል (የሰው ትል ) ጥሩ ምሳሌ ናት ::
The love of money is the root of all evil.

ሳምራውው 33 የግጥም አርበኛ
ስንኝ ቋጣሪ በውብ አማርኛ ::
_________________
ሳምራውው33
ዋና ኮትኳች
ዋና ኮትኳች
 
Posts: 530
Joined: Thu Jun 21, 2007 12:23 am

Postby ቦቹ » Fri Nov 29, 2013 5:47 pm

ሰላም ለዚ ቤት ተሳታፊዎች ተረቱ ይቀጥላል ግዜው ክረምት ነውና እሳት አቀጣጥለን ክብ ሰርተን በቆሏችንን እየከካን ጨዋታው ይቀጥል:: ተረቱም ይቀጥላል::


የአምላክ ፍትህ

በአንድ ወቅት አንድ አዛውንት ንጉስ አንዲት ኮረዳ ያገባል፡፡ ይህቺ ወጣት ልጃገረድ ወደ ንጉሱ ቤተመንግስት ገብታ ንግስት ሆነች፡፡ በግልፅ እንደሚታወቀውም በቤተመንግስቱ ውስጥ ብዙ ማር፣ ቅቤ፣ ስጋና የፈለገችው ነገር ስላለ በጣም ተስማማት፡፡ ሆኖም የሰው ተፈጥሮ ነውና ሰው የሚፈልገውን ነገር ሁሉ ሲያገኝ ሌላ መመኘቱ አይቀርም፡፡
እናም ከተወሰነ ጊዜ በኋላ ንግስቲቱ ከሌላ ሰው ጋር የፍቅር ግንኙነት መመስረት ፈልጋ የባሏን አገልጋዮች በሙሉ ስትመለከት ከመሃከላቸው አንድ ወጣት ወንድ ታያለች፡፡ ወጣቱም ልጅ ረጅም፣ ደንዳናና በጣም፣ በጣም ቆንጆ ስለሆነ ከእርሱ ጋር ግንኙነት ለመመስረት ወሰነች፡፡ ከዚያም ብዙ አይነት ስራ ትሰጠው ጀመር፡፡ በዚህ ሁኔታ ሁልጊዜ አጠገቧ እንዲሆን በማድረግ የምትፈልገውን ነገር ሁሉ እያዘዘችው ሁልጊዜም ከአይኗ እንዳይሰወር ማድረግ ጀመረች፡፡
ይህ አገልጋይ በንጉሱ ቤት ያደገ ልጅ በመሆኑ እየተካሄደ ያለውን ነገር በምንም መልኩ ሳይጠረጥር በንግስቲቱ የሚታዘዘውን ነገር ሁሉ እያከናወነ ቆየ፡፡
ከዚያም ከእለታት አንድ ቀን ንግቲቱ ስሜቷን መቆጣጠር ስላቃታት ወጣቱን በቀጥታ አብሯት ይተኛ ወይም አይተኛ እንደሆን ጠየቀችው፡፡
እርሱም “አምላኬ ሆይ! ይህ በጣም አስደንጋጭ ነው፡፡ ንጉሱ ልክ እንደ አባቴ ነው፡፡ አሳድጎኛልም፡፡ ከሚስቱ ጋር እንዴት ግንኙነት ላደርግ እችላለሁ? ይህ በፍፁም የማይቻል ነገር ነው፡፡ እናም ከአንቺ ጋር ይህንን ዓይነት ግንኙነት ከማደርግ ብሞት ይሻለኛል፡፡” አላት፡፡
በዚህ ጊዜ ንግስቲቱ በጣም ተቆጥታ ደጋግማ ብትገፋፋውም ወጣቱ ልጅ በውሳኔው ፀና፡፡ ታማኝ ስለሆነም በእምቢታው ስለገፋበት ንግስቲቱ በጣም ተበሳጨች፡፡ ከዚህ በኋላ በፍፁም ልታየው ካለመፈለጓም በላይ ልትበቀለው ፈለገች፡፡
ከተወሰነ ጊዜ በኋላ የንጉሱ የልደት ቀን ይከበር ነበርና ንግስቲቱ በፍፁም ደስተኛ አትመስልም ነበር፡፡
በዚህ ጊዜ ንጉሱ “ምን ሆነሻል?” ብሎ ሲጠይቃት “ከአገልጋዮችህ አንዱ አዋርዶኛል፣ ክብሬንም አራክሶ ንቆኛል፡፡” አለችው፡፡
ንጉሱም “ለምን? ምንድነው የተከሰተው?” አላት
እርሷም “ያንን ወጣቱን አገልጋይህን ታውቀው የለም? አብሬው እንድተኛ ጠየቀኝ፡፡” አለችው፡፡
በዚህ ጊዜ ንጉሱ በጣም ተናዶ “ይህ እንዴት ሊሆን ይችላል? እርሱ ማለት ልክ እንደልጄ ነው የማየው፡፡ ሰው እስኪሆን ያደገውም በዚህ ቤት ውስጥ ነው፡፡ ይህ በጣም አስደንጋጭ ነገር ነው፡፡ ይህ ለአንቺ ብቻ ሳይሆን ለእኔም ንቀት በመሆኑ ልጁ መሞት አለበት፡፡ አሁኑኑ አስገድለዋለሁ፡፡” አለ፡፡
ንግስቲቱም “ነገ የልደት ቀንህ ነውና አሁን አይሆንም፡፡ ነገ እኔም አብሬ ሆኜ እንገድለዋለን፡፡ ለመቃብሩ የሚሆን ጉድጓድ እንዲቆፈር እፈልጋለሁ፡፡” አለች፡፡
ንጉሱም በዚህ ተስማምቶ በጣም ተበሳጭቶም ስለነበረ “እሺ እንግዲያው አንቺ ጉድጓዱን እንድታስቆፍሪ ሃላፊነቱን ሰጥቼሻለሁ፡፡ እኔ ደግሞ አስገድለዋለሁ፡፡” አላት፡፡
በዚህ አይነት ንጉሱ ወታደሮቹን ጠርቶ “ተመልከቱ፣ ወጥታችሁ ከዚህ መግቢያ ላይ ካለው ጉድጓድ አፋፍ ላይ ነገ ትቆሙና ማንም ቢሆን ወደ እናንተ የምልከውን ሰው አንገቱን ቀንጥሳችሁ ጉድጓዱ ውስጥ ቅበሩት፡፡” ብሎ አዘዛቸው፡፡
ንግስቲቱም ሄዳ ለልጁ መቅበሪያ የሚሆነውን ትልቅ ጉድጓድ አስቆፈረች፡፡
ከጥቂት ቆይታ በኋላም ንጉሱ ወጣቱን ልጅ አስጠርቶ “አንተ ልጅ፣ ነገ ጠዋት እንድታደርግ የምፈልገውን ነገር ልክ በሶስት ሰአት ላይ እንደዚህ ወደሚባል ቦታ ትሄዳለህ፡፡” አለው፡፡ ወጣቱም ልጅ ምንም ሳይጠራጠር “እሺ ጃንሆይ፣ እርስዎ ካሉ እሄዳለሁ፡፡” አለ፡፡
እናም በማግስቱ ወደ ሁለት ሰአት ተኩል ገደማ ሲሆን ንግስቲቱ “መቼም ንጉሱ እስካሁን አስገድሎት ስለሚሆን ቀብሩ እንዴት እየተካሄደ እንደሆነ ሄጄ ማየት አለብኝ፡፡” ብላ አሰበች፡፡
ይህንንም ብላ ጉድጓዱ ወዳለበት ቦታ ስትሄድ የንጉሱ ጠባቂዎች ሲይዟት “ምን እያደረጋችሁ ነው?” አለቻቸው፡፡
እነርሱም “ንጉሱ በዚህ ሰአት ወደዚህ የሚመጣ ማንኛውንም ሰው አንገት ቆርጠን በመጣል እንድንቀብረው አዞናል፡፡” አሏት፡፡ ንግስቲቱም “ይህ በፍፁም የማይታመን ነው፡፡ እኔን ለማለት ፈልጎ አይደለም፡፡” እያለች ብትለፈልፍም ጠባቂዎቹ “አይሆንም፣ እኛ ትዕዛዙን መፈፀም አለብንና የጌታችንን ቃል መፈፀም አለብን፡፡” ብለው አንገቷን ቆርጠው ጉድጓዱ ውስጥ ቀበሯት፡፡
ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላም ወጣቱ አገልጋይ መጥቶ “ምን እየተካሄደ ነው?” ብሎ ጠየቃቸው፡፡
እነርሱም “ይህ የማይታመንና በፍፁም የሚያስደነግጥ ነገር ነው፡፡ ንጉሱ ሚስቱን እንድንገድላት ነግሮን ይህንን ነው ያደረግነው፡፡” አሉት፡፡
በዚህ ጊዜ ወጣቱ አገልጋይ ወደ ንጉሱ ሮጦ በመሄድ “ጃንሆይ፣ ንግስቲቱ በጠባቂዎችህ ተገድላለች፡፡” አለው፡፡
ንጉሱም በጣም ተበሳጭቶ ፀጉሩን እየነጨ መጀመሪያ በጣም መናደዱን ገለፀ፡፡ በኋላም ተረጋግቶ ታሪኩን ሲመለከትና እውነቱን ሲረዳ በጣም፣ በጣም አዝኖ “ንግስቲቱ ልክ የሚገባትን ቅጣት ነው ያገኘችው፡፡” አለ፡፡
ከዚያም በኋላ ንጉሱ እንደገና አግብቶ፣ በደስታ መኖር ጀመረ፡፡
ቦቹ
ኮትኳች
ኮትኳች
 
Posts: 357
Joined: Fri Dec 31, 2004 1:26 am

Postby ቦቹ » Thu Dec 05, 2013 10:48 pm

የአህያዋ ጆሮ

በአንድ ወቅት ከከብቶች ጋር የምትኖር አህያ ነበረች፡፡ ከከብቶቹም ጋር ትበላና ትተኛ ስለነበረ ቀንዶቻቸውን ስታይ ትቀናባቸው ጀመር፡፡
“ቀንዶች ቢኖሩኝ ጅቦችን እከላከልባቸው ነበር፡፡” ብላም አሰበች፡፡ “እናም ወደ ገጠር ወይም ወደ ሌሎች መንደሮች ሄጄ ቀንዶች የማገኝበትን መንገድ መፈለግ አለብኝ፡፡” ብላ በማሰብ ረጅም ጉዞ ላይ እንዳለች ጀርባው ላይ ትልቅ ሸክም ተሸክሞ ይጓዝ የነበረ ነጋዴ አገኘች፡፡
ነጋዴውም “አሃ! አምላክ በጣም ስላሰበልኝ ይህንን ከባድ ሸክም ሊያቀልልኝ ይህችን አህያ ላከልኝ፡፡” ብሎ በማሰብ ሸክሙን አህያዋ ላይ ጫነው፡፡ ሸክሙም ለአህያዋ ከባድ ቢሆንም አብረው ብዙ መንገድ ከተጓዙ በኋላ አህያዋ ማረፍ ስለፈለገች ቀስ ብላ መራመድ ጀመረች፡፡ በዚህ ጊዜ ሰውየው በያዘው ዱላ ደጋግሞ ይመታት ጀመር፡፡ ሸክሙ አሁንም እንደከበዳት ነበርና በዚህ ሁኔታ መቀጠል ስላልቻለች በመጨረሻ በጉልበቷ ተንበርክካ አልሄደም አለች፡፡ ነጋዴው ቢደበድባትም ተነስታ መራመድ አልቻለችም፡፡ በዚህ ጊዜ ነጋዴው አንደኛውን ጆሮዋን ቆረጠው፡፡ አሁንም በጣም ስለደከማት መንቀሳቀስ አቃታት፡፡
ከዚያም ነጋዴው ሸክሙን አውርዶላት አህያዋን እዚያው የተኛችበት ትቷት መንገዱን ቀጠለ፡፡ አህያዋም ሸክሙ ከወረደላት በኋላ ወደቀድሞው ቦታዋ ወደከብቶቹ ተመልሳ ስትሄድ የምትፈልገውን ቀንድ ለምን እንዳላገኘች ጠየቋት፡፡
“አይይ! እናንተ ቀንድ ስለማግኘቴ ነው የምታወሩት? እንኳን ቀንድ ላገኝ የነበረኝንም ጆሮ አጥቼ መጣሁ፡፡ ዋጋዬንም አግኝቻለሁ፡፡” አለቻቸው፡፡
ከዚያን እለት በኋላ አጉል ምኞት ያላቸው ሰዎች “ቦታችሁን እወቁ፡፡ ካለበለዚያ ቀንድ እፈልግ ብላ ጆሮዋን እንዳጣችው አህያ እንዳትሆኑ፡፡” እየተባባሉ ይመከሩ ጀመር፡፡
ቦቹ
ኮትኳች
ኮትኳች
 
Posts: 357
Joined: Fri Dec 31, 2004 1:26 am

Next

Return to Warka Culture and Literature - ዋርካ ባህልና ሥነ ጽሑፍ

Who is online

Users browsing this forum: Google Adsense [Bot] and 2 guests